لوله

لوله چیست و چگونه ساخته میشود :

لوله استوانه ای تو خالی است که از آن برای انتقال یا نگهداری سایر موارد استفاده می کنند. لوله ها می توانند از مواد مختلفی مثل آهن، فولاد، پلیمر، شیشه و ... ساخته شوند.

تاریخچه لوله :

در تاریخ باستان آمده زمانی که استان ها در یک منطقه جغرافیایی متمرکز شدند، انتقال آب از منابع اصلی آنها به شهرها برای خوردن، استحمام و دیگر نیازها ضرورت پیدا کرد. نخستین آثار لوله کشی باستانی که از جنس مس بوده است، در دوره هندوس کشف شد. قدمت آن حدود 5500 سال تخمین زده شده است.

تاریخچه لوله در ایران :

در ایران خودمان در محوطه باستانی فراش ( پشت سد سیمره، جایی که تعداد بیشماری محوطه باستانی بر اثر آبگیری سد سیمره در حال غرق شدن هستند) باستان شناسان موفق به کشف خارق العاده ای از یک سیستم آبرسانی 5 هزار ساله شدند. سیستمی که با استفاده از لوله های سفالی در هم تنیده شده به وجود آمده است . هزاران سال بعد پیشرفت علم و فن آوری، سفالی را تبدیل به نانو لوله کرد. نانو  ،لوله ای است که در مقیاس نانو بوسیله نانو ذرات ساخته می شود. قطر یک نانو لوله در حدود چند نانومتر است، در حالی که طول آن می تواند به چندین میلیمتر برسد. در سال 1301 طرح احداث شبکه های لوله کشی آب شرب شهرهای ایران بررسی شد و بخشی از شهرهای آبادان، مشهد و بیرجند به وسیله لوله های چدنی که از هندوستان خریداری شده بودند،لوله کشی شد. اولین سازمان آب رسانی شهری در ایران بنگاه مستقل خیریه آبلوله بیرجند بود که در سال 1302 با احداث و بهره برداری یک رشته لوله به طول 9 کیلومتر بوسیله باقیمانده لوله هایی که توسط ارتش انگلستان و به واسطه پایان جنگ جهانی اول در سفیدآ به جا گذاشته شده بود و یک منبع و قنات تأمین کننده آب،فعالیت خود را آغاز کرد. این بنگاه به مدت 70 سال و سال 1372 وظیفه تأمین آب شرب مردم بیرجند را همچنان برعهده داشت ولیکن پیرو مصوبه مجلس شورای اسلامی و علی رغم مخالفت گردانندگان آن، فعالیت های آن به شرکت آب و فاضلاب واگذار گردید.

انواع لوله :

  •  گالوانیزه :

لوله ای که با روی مذاب پوشش داده می شود را گالوانیزه می گویند. جنس این محصول از آهن سفید نورد شده است که درز آن توسط دستگاههای درز جوش بهم جوش داده می شود و سپس آن را در فلز روی مذاب فرو می برند که عمومأ به دوصورت سبک و متوسط تولید می گردد.
  • سیاه :

استوانه ای بلند و تو خالی است که دو سرآن باز است که سطح مقطع آن می تواند دایره ای باشد. انواع آن از جنس فولاد به دو دسته سیاه و گالوانیزه تقسیم بندی می شوند. سیاه فولادی هیچ پوششی ندارند اما گالوانیزه،جنس فولاد است که با لایه ای از فلز روی پوشیده شده است. این پوشش روی یا گالوانیزه برای کاهش خوردگی به عنوان آند کار می کند. خود لوله سیاه فولادی در صنایع به دو گروه درز دار و بی درز تقسیم بندی می شوند.
  •  فولادی :

در حقیقت لوله ای است که کابل را در برابر صدماتی از جمله ضرباب و برخورد اشیا تیز و سنگین محافظت می کند و سپس کابل را از داخل آن عبور می دهند. به عبارتی دیگر وسیله ای جهت حفاظت هادی برق برای جلوگیری از صدمه دیدن سیم و عایق آن و همچنین محافظت از افرادی که با آن در تماس هستند مورد استفاده قرار می گیرد.
  •  مسی :

بنابرکاربرد و موارد مصرف آنها به صورت شاخه، کلاف، کویل و مویی تولید می شود.  

لوله گالوانیزه چیست :

با خم کردن ورق های گالوانیزه تهیه و تولید می گردند و در لوله کشی خانه ها و سایر مکان ها از آن استفاده می شود. این نوع محصول از لوله های فولادی آبکاری شده با فلز روی هستند که از طریق نورد سرد تهیه می شوند. این نوع در بازار به اسم لوله آهنی سفید معروف است و اغلب مشتریان، آن را با این اسم می شناسند. در 2 نوع سبک و متوسط تولید می گردند که از این ها برای انتقال گاز و آب استفاده می گردد. علاوه برانتقال آب و گاز برای انتقال فاضلاب و انتقال دما در ساخت تهویه هوا استفاده می گردد. نحوه تولید این محصولات مانند مقاطع درز دار است اما فرق اینکه برای بالا بردن مقاومت و استحکام بیشتر ، این محصول را به روش گرم و سرد با به کار بردن فلز روی آبکاری می کنند تا در مقابل زنگ زدگی و خوردگی مقاوم شوند. در روش اول یعنی گرما این محصول را درون وان مذاب شده روی قرار می دهند . بعد از حرارت دادن قطعه مورد نیاز از درون وان خارج می نمایند و در هوای باز قرار می دهند تا قطعه ها خشک شوند. روش گالوانیزه سرد به این صورت است که قطعه درون ترکیبی از نمک روی و محلول آبی الکترولیز غوطه ور و گالوانیزه می گردد. در این روش ضخامتی که لایه فلزی روی بر روی قطعه درست می کند کمتر از ضخامت گالوانیزه به روش گرم است.

لوله پلی اتیلن چیست :

لوله هایی که از پلی اتیلن ساخته شده اند به نام PE در بازار و در میان دانشجویان این رشته شهرت دارد. عمر این محصول حدود 100 سال در زیر زمین است. هزینه دفن که 60 تا 70 درصد لوله کشی را به خود اختصاص میدهد . کاربرد عمده این محصول برای انتقال فاضلاب های شهری و منازل، آبیاری محصولات گیاهی، آبیاری مزارع و باغها و باغچه هاست. همچنین از این محصول برای آبیاری قطره ای، آبیاری بارانی، انتقال آب شرب شهری، انتقال گاز و ... استفاده می شود. همچنین  با توجه به مصرف دسته بندی می شوند.

لوله های فلزی:

  •  مانیسمان :

بدون درز یا همان  مانیسمان یکی از انواع پرکاربرد لوله است که در بازار ایران با نام سازنده آن شناخته می شود. مانیسمان مهندس آلمانی بود که در اواخر قرن 19 میلادی این نوع  را ابداع کرد و نام خود را بر آن گذاشت. یکی از دلایلی که به لوله مانیسمان، بدون درز گفته می شود این است که در فرآیند تولید این محصول فولادی به هیچ وجه از جوشکاری استفاده نشده و به صورت یکنواخت و بدون هرگونه درز تولید می شود. همین مسأله است که این نوع را به یکی از سخت ترین و پرکاربردترین محصولات فولادی تبدیل کرده است. در واقع عدم وجود هرگونه درزی،امکان تحمل فشارهای بالا و عبور جریان های سریع را افزایش می دهد. همچنین به دلیل همین استقامت و استحکام بالا، این نوع محصول قابلیت مطابقت با هر نوع شرایط آب و هوایی در مناطق مختلف را دارد. همین استحکام و کیفیت بالا سبب شده تا استفاده از مانیسمان در صنعت پتروشیمی، آب و چاههای عمیق آب و فاضلاب و همچنین انتقال نفتو گاز پرکاربرد باشد.
  •  درز دار:

لوله هایی که از شکل دهی و جوش دادن ورق های فولای با ضخامت ها و جنس های مختلف تولید می شوند. از این لوله استوانه ای برای انتقال مواد و سایر صنایع استفاده می شود. تفاوت این نوع با مانیسمان در درز بین آن هاست. در واقع درز دار از جوش دادن دوسر ورق فولادی ساخته شده و به همین دلیل به شکل یکنواخت نبوده و درزدار است.

کاربردهای لوله :

اگر از شیرآلات و لوله های آبرسانی که اغلب در آشپزخانه، حمام و دستشویی می بندید، صرف نظر کنیدو کمی با دقت به اطراف خود نگاه کنید متوجه می شویدکه با انواع لوله محاصره شده اید. مثلأ در فصل زمستان از بخاری های گازسوز استفاده می کنید که گاز طبیعی بوسیله لوله های فولادی تا پشت در ساختمان شما آمده و از آن پس هم با انواع مختلف لوله و اتصالات و شیرآلات به داخل اتاق شما آمده است. از ساختمان که خارج می شوید و قدم به خیابان می گذارید زیر پای شما شبکه آب و فاضلاب قرار دارد و همچنین کابل های مخابراتی و فیبر نوری برای پوشش ،از نوع پلی اتیلن آن استفاده می کنند. شرکت آب و فاضلاب جهت انتقال آب ،از نوع پلی اتیلن تک لایه، و برای هدایت فاضلاب به خارج از شهر از نوع کاروگیت استفاده می کند. کلیه فرایندها از استخراج نفت تا پالایش و فرآوری مواد اولیه نفتی با کمک شبکه ای از لوله های فولادی انجام می شود. البته آلیاژ فولاد به کار رفته در این محصولات و نحوه تولید آنها در صنعت نفت و گاز بسیار اهمیت دارد. لذا از هر لوله فولادی نمی توان مثلأ برای انتقال گاز ترنس یا گاز شهر استفاده کرد. این لوله ها باید طبق استاندارد انجمن تولید لوله های نفت آمریکا تولید شده باشند و روش تولید آن به صورت بدون درز باشد که اصطلاح بازاری به این نوع، مانیسمان  گفته می شود.

کاربرد لوله در کشاورزی :

وقت صرف غذا روی سفره لوله و اتصالاتی می بینید؟ آیا از نقش صنعت لوله و اتصالات در کشاورزی و تولید غذا اطلاع دارید؟ امروزه آبیاری بیشتر مزارع به وسیله سامانه های نوین آبیاری تحت فشار به دو صورت قطره ای و بارانی انجام می شود. یعنی آب از یک منبع مثل چاه یا رودخانه با فشار بالا به داخل لوله پمپاژ می شود و به مزرعه رسانده می شود. در مزرعه از لوله اصلی انشعاباتی گرفته می شود و پای هر درخت و یا بوته یک قطره چکان یا آبپاش نصب می شود. در اغلب آبیاری های تحت فشار از لوله پلی اتیلن استفاده می شود. طراحی دکوراسیون داخلی یا غرفه آرایی صنعت نسبتأ مدرنی به حساب می آید. البته اگر ساخت مبل و میز و انواع صندلی را جزء آن بدانیم دیگر نمی توان گفت صنعت جدیدی است. مثلأ در میز ناهارخوری آشپزخانه یا میز کار شما از بخار استفاده می شود که دیگ های بخار در صنایع چوب استفاده می شود. داخل دیگ های بخار یا بویلرها صدها شاخه لوله سیاه آتشخوار استفاده شده که جریان آب از آنها عبور می کند و مشعل محیط اطراف آنها را به دمای بالای 300درجه می رساند و بخار با فشار بسیار بالا تولید می شود. استفاده از لوله های pvc که در بازار به لوله پلیکا معروف است در طرح های خلاق غرفه آرایی کاربرد فراوانی پیدا کرده است.